ميرزا احمد ميرزا خداوردى

60

اخبارنامه ( تاريخ تالشان از سلطنت نادرشاه تا سلطنت محمدشاه قاجار ) ( فارسى )

نمود . اما شاه پلنگ و قرا خان بر مير مصطفى خان تعليم دادند : همين كه خود را در طالش در مسند حكمرانى مستحكم نموديد ، آن‌وقت سفيرى خلوتى بر نزد ماها روانه كرده ، ماها براى خودمان چاره نموده باشيم . بلى مير مصطفى خان وارد طالش گشت . چون كه تحريك اغتشاش از او بود ، مير عسكر بيگ و سايرين بنده‌وار به اطاعت او درآمدند و چند ماهى از فيما بين درگذشت ؛ شاه پلنگ و قرا خان را مستحضر ساخت . آنها در وقت چاشت از ميان شهر رشت كوج نموده ، معه تابعانش عازم ساحت طالش گرديدند ، اما در عرض راه چقدر ده مىبود ، همگى را تخت و تاراج كردند ، ديگر از طرف هدايت خان براى قراياى غارت‌شدگان امدادى به حصول نپيوست . خلاصه شاه پلنگ و قرا خان با كمال پاكيزگى وارد طالش شدند ، كمال استقرار در ولايت طالش دريافتند و در اين فكر افتادند هدايت خان رشتى را از ميان بردارند و جمعيت كلى تعيين و آماده كرده ، روانهء رشت شدند و هدايت خان ملاحظه نمود از عهدهء اين‌قدر قشون نمىتوانم آمد . يك نفر بزرگ [ كه ] از طرف روس با كشتى آمده بود و در درياى رشت لنگر انداخته بود ، پنا [ ه ] بر او نموده به كرجى نشسته ، فرار به طرف همان كشتى روس نمود . آدمهاى مير مصطفى خان على التّعاقب او را دوانيده ، در عرض راه او را دستگير [ كرده ] به اتمام كارش پرداختند « 1 » . چون كه ولايت رشت بسيار كلى بود [ مثلى است كه مىگويند ] ظرف كوچك زياد از حوصلهء خود آب نمىتوان گرفت ، كشتن دشمن « 2 » قوى را بر خود مصطفى خان غنيمت شمرده و با سلامت و تندرستى عازم ولايت خود گرديد . چون كه از طرف پادشاه عراق از دور و نزديك به گوش مير مصطفى خان هاى [ و ] هوى مىرسيد ، تاب مقاومت نياورد و عقوبت كار خود را ملاحظه كرد و بعد چند سال در ولايت طالش لواى حكومت برافراشت .

--> ( 1 ) . ادعاى كشته شدن هدايت خان به وسيلهء عوامل مصطفى خان نادرست است . هدايت خان فومنى پس از شكست از آقا محمد خان ، در حالى كه قصد سوار شدن به يك كشتى را داشت ، توسط يكى از تالشان منطقهء فومنات - كه هيچ‌گونه وابستگى به مير مصطفى خان نداشت - به قتل رسيد . ر . ك . به كتاب « تالشان » . ( 2 ) . در نسخه « دوشمن » .